ตีนผีที่ทำงานได้ราบรื่น ทำให้คุณรู้สึกถึงความแตกต่างระหว่างการปั่นที่ลื่นใหลกับการปั่นที่ทำให้หงุดหงิดอารมณ์ ตีนผีมีบทบาทสำคัญไม่แพ้อะไหล่ชุดขับเคลื่อนตัวอื่น การหมั่นดูแลตีนผีให้อยู่ในสภาพดี พร้อมใช้งาน จึงจำเป็นอย่างยิ่งที่ควรจะทำ ซึ่งทำได้ไม่ยาก หากรู้ถึงส่วนประกอบและการทำงาน

 

  1. สกรูปรับระยะตีนผี

ในตีนผีจะมีสกรูสำหรับปรับแต่งตีนผีหลักๆ อยู่สามตัว คือตัวปรับระยะเดิน ตีนผีที่ตำแหน่งเกียร์สูง ตัวปรับระยะเดินตีนผีที่ตำแหน่งเกียร์ต่ำ และตัวปรับระยะเฟืองจ๊อกกี้และเฟืองท้าย สกรูสองตัวแรกทำหน้าที่ปรับระยะเดินของตีนผีซึ่งจะจำกัดการเคลื่อนที่ในแนวเข้าและออกขนานกับเฟรมจักรยาน (ในระบบการทำงานที่เป็นมิติรูปสี่เหลี่ยมด้านขนานหรือ parallelogram) เพื่อป้องกันไม่ให้โซ่เสียดสีกับด้านในของดรอปเอาต์ของเฟรม หรือป้องกันไม่ให้โซ่ตกจากเฟืองใหญ่ไปเสียดสีกับซี่ลวดของล้อ หากไม่ปรับแต่งรถจะเกิดเสียงรบกวนจากโซ่เสียดสีเฟรม หรือโซ่กระโดดบนฟันเฟืองใบใหญ่สุดตลอดเวลา สกรูตัวสุดท้ายคือสกรูปรับระยะเฟืองจ๊อกกี้และเฟืองท้าย (b-tension screw) ทำหน้าที่ปรับความตึงของสปริงของตีนผี เพื่อให้เฟืองจ๊อกกี้ตัวบนกับเฟืองเกียร์มีระยะห่างกันอย่างเหมาะสม เพื่อจ๊อกกี้จะควบคุมประสิทธิภาพของการดึงรั้งโซ่เพื่อเปลี่ยนตำแหน่งไปยังเฟืองที่ต้องการ และป้องกันไม่ให้เฟืองเกิดอาการขบหรือกระทบกับเฟืองจ๊อกกี้ขณะเปลี่ยนเกียร์หรือขณะที่หมุน ทำให้เกิดเสียงรบกวน และมีการสึกหรอของฟันเฟืองขึ้น

 

  1. ตัวเร่งบนมือเกียร์ (Barrel Adjuster)

ปลายสายเกียร์ด้านมือเกียร์จะร้อยผ่านตัวเร่ง ซึ่งสามารถที่จะปรับให้สายเกียร์ตึงหรือหย่อนอย่างละเอียดได้ โดยการหมุนปุ่มเข้าหรือออกจากมือเกียร์ซึ่งจะเป็นการปรับระยะสายเกียร์ให้สั้นหรือยาวระหว่างมือเกียร์กับตีนผี

 

  1. แผ่นประกับเฟืองจ๊อกกี้ (Cage)

สองส่วนนี้นอกจากทำหน้าที่ยึดเฟืองจ๊อกกี้ทั้งสองตัวแล้ว ยังรักษาระดับความตึงของโซ่ให้คงที่เมื่อเปลี่ยนเกียร์ขึ้นลงระหว่างจานหน้าใบใหญ่และใบเล็ก และให้ระวังเมื่อขนย้ายจักรยานหรือถอดเก็บ เพราะตีนผีขยับตัวได้ง่ายซึ่งจะทำให้โซ่เปลี่ยนตำแหน่ง และการปรับแต่งที่ไม่เข้าที่เข้าทางก็จะทำให้ตีนผีปัดโซ่ตกข้ามจากเฟืองใหญ่ไปเสียดสีกับซี่ลวดได้

ถ้าเกิดขึ้นกับรถคุณเมื่อไร นั่นแสดงว่าถึงเวลาต้องเปลี่ยนตีนผีใหม่แล้ว

 

  1. เฟืองจ๊อกกี้ (Jocky wheels)

เฟืองจ๊อกกี้ทำหน้าที่รักษาแนวโซ่ให้ตรงทำงานราบรื่น นำร่องให้โซ่ข้ามเฟืองชั้นต่างๆ ไม่บิดกินซ้ายหรือขวากับตัวเฟือง เฟืองจ๊อกกี้ตัวบนทำหน้าที่ผลักและดึงโซ่เหนือฟันเฟืองเพื่อเปลี่ยนตำแหน่งของโซ่ไปยังเฟืองต่างๆ ตามเกียร์ที่ปรับ ส่วนเฟืองจ๊อกกี้ตัวล่างหรือ ‘ลูกรอกตีนผี’ ทำหน้าที่รักษาระดับความดึงของโซ่ให้ตึงตลอดเวลา ลดการสั่นและตีของโซ่กับเฟรมเมื่อขี่ทางขรุขระ เฟืองจ๊อกกี้ที่หมดสภาพ ฟันแหลมเหมือนดาวกระจาย หรือลูกปืนสึกหรอจะทำให้ระบบเกียร์รวน แต่ไม่ต้องกังวลเพราะมีอะไหล่ให้คุณหาเปลี่ยนได้ไม่ยาก

 

  1. ระบบการทำงานของตีนผี

ตีนผีทำงานด้วยระบบ parallelogram โดยมีการขยับและเคลื่อนไปทั้งในแนวข้างและแนวดิ่ง ปรับให้แนวของแผ่นประกับตีนผีและโซ่เคลื่อนไปในแนวเดียวระหว่างเปลี่ยนเกียร์ไปตำแหน่งเฟืองต่างๆ ตัวกำหนดการทำงานดังกล่าวคือ มุมองศา และความยาวของระบบบ ที่จะจำกัดขนาดของเฟืองให้ตีนผีทำงานได้อย่างราบรื่น ตีนผีจะมีตัวเลือกทั้งขาสั้นและขายาวให้เลือกใช้กับเฟืองขนาดต่างๆ กลไกสำคัญภายในเป็นขดสปริงซึ่งทำหน้าที่ดึงสายเกียร์ในทางตรงข้ามกันเมื่อเปลี่ยนเป็นเฟืองเกียร์ใหญ่ขึ้น (สปริงจะถูกดึงให้ยืดตัวมาดขึ้น และแผ่นประกับตีนผีจะกางออกชี้ไปทางด้านหน้าของจักรยาน)

 

  1. สปริงข้องอ (P-Knuckle Spring)

แผ่นประกับเฟืองจ๊อกกี้ของตีนผีสามารถหมุนเคลื่อนไปทั้งด้านหน้าและหลัง รอบๆ ส่วนข้องอของตีนผี ด้านในของข้องอจะมีขดสปริงแข็งๆ อยู่ 1 ขด ทำหน้าที่ดึงแผ่นประกับเฟืองจ๊อกกี้ให้ถอยหลังป้องกันโซ่ตีเฟรมหรือโซ่สั่น ช่วยให้โซ่ไม่หลุดจากใบจานหน้าและรักษาระดับความตึงโซ่โดยรวมของระบบเมื่อคุณปล่อยล้อหมุนฟรี

Related Post

วิธีดูแลรักษาตีนผี

Cycling Plus Thailand